Dünya tarihine farklı bir bakış...

Jared Diamond'ın dünya tarihine kapsamlı ve farklı bir bakış attığı üç kitap bir arada sunuluyor...

Dünya tarihine farklı bir bakış...

Jared Diamond'ın dünya tarihine kapsamlı ve farklı bir bakış attığı üç kitap bir arada sunuluyor...

02 Kasım 2019 Cumartesi 21:03
Dünya tarihine farklı bir bakış...

TÜFEK, MİKROP VE ÇELİK...

Dünya üzerinde yaşayan bütün insanların 13.000 yıllık tarihi…

İnsanlık tarihi, devletler, savaşlar, keşifler, icatlar ve yeniliklerle doludur. İmparatorluklar kurulup yıkılırken, tarihin seyrini değiştiren, kıtaların kaderlerini belirleyen olaylar yaşandı. Ancak insanlık tarihi nasıl başladı ve nasıl şekillendi? Anadolu ve Orta Doğu coğrafyası tarihin akışında neden bu kadar önemli? Neden Avrasya’da atlar evcilleştirilebilirken Afrika’da zebralar evcilleştirilemedi? Neden Amerika kıtasının yerlileri Avrupa’yı istila etmedi de tersi oldu? Neden bazı toplumlar zenginken diğerleri fakir kaldı?

Tüfek, Mikrop ve Çelik, insanlık tarihinin en can alıcı ve önemli sorularını soran ve bilimsel kanıtlarla yanıtlayan muhteşem bir eser. Biyoloji, coğrafya, dilbilim ve tarih gibi birçok alandan yararlanarak yazılmış, “Batılı” koşullandırmalardan arınmış, geleceği gösteren bir tarih kitabı.

Dinlerin nasıl doğduğu, devletlerin nasıl kurulduğu, mikropların ve onlara bağlı hastalıkların nasıl oluştuğu, tarım ve hayvancılığın hayatımızdaki önemi, yazının neden icat edildiği, insanoğlunun teknolojiyi nasıl ve neden geliştirdiği, insanlık tarihinin temellerinin neler olduğu ayrıntılarıyla bu kitapta inceleniyor.

Ve tüm hikâye bundan 13.000 yıl önce Orta Doğu’da yaşayan bir insanın bir buğday tanesini toprağa ekmesiyle başlıyor.

ÇÖKÜŞ

Viraneye dönmüş Maya piramitlerinin mimarları nerede?

Paskalya Adası’nın terk edilmiş heykellerini yapanlara ne oldu?

Gökdelenlerimiz Angkor Vat’ın tapınakları misali yerle yeksan mı olacak?

Geleceği şekillendirmiş bazı toplumlar iflas ederken bazı toplumlar neden zenginleşti?

Yayımlandığı günden bu yana dünyada büyük ses getiren Tüfek, Mikrop ve Çelik’te Jared Diamond, Batı uygarlığının, dünyanın büyük bir kısmına hâkim olmasını sağlayan ayrıcalıkları ve teknolojiyi nasıl kazandığını incelemişti. Çöküş’te ise, madalyonun diğer yüzünü aydınlatıyor: Geçmişin büyük uygarlıklarından bazılarının yıkılmasına neden olan şey neydi? Yıkılan bu kadim uygarlıkların kaderlerinden neler öğrenebiliriz?

Çevreye verilen zarar, iklim değişikliği, küreselleşme, hızlı nüfus artışı ve politik çatışmalar, dünyanın dört bir yanındaki toplumların yok olmasına neden olan faktörlerdi ancak bu toplumlardan bazıları kendi çözümlerini yarattı. Bugün pek çok ülke benzer sorunlarla karşı karşıya. Çin ve Avustralya bu sorunlarla yenilikçi yollarla baş etmeye çalışırken Ruanda ve Haiti gibi ülkeler felaketlerin altından kalkamıyor.

Şaşırtıcı miktarda kaynaktan elde ettiği yeni kanıtları derleyip toplayıp bir yapbozun parçalarını bir araya getirir gibi işleyerek toplumların kendilerini yok etmeyi tercih etmelerinin nedenlerini sorgulayan Çöküş, atalarımızın mahrum olduğu bir şeyi; geçmişimizden nasıl yararlanabileceğimizi ve hayatta kalmak için neler yapabileceğimizi gözler önüne seriyor.

YÜKSELİŞ

Krizdeki uluslar için dönüm noktaları...

Tüm dünyada büyük yankı uyandıran ve uluslararası çoksatanlar listesinde zirvedeki yerlerini koruyan Tüfek, Mikrop ve Çelik ile Çöküş kitaplarında Jared Diamond, medeniyetlerin yükselişlerine ve çöküşlerine yönelik kavrayışımızı altüst etmişti. Şimdi, bu anıtsal serinin üçüncü kitabında ise bazı ulusların, daha ziyade kişisel travma ile başa çıkmak için kullanılan bir yöntem olan tercihli değişimi uygulayarak krizlerin üstesinden nasıl başarılı bir şekilde geldiklerini açıklıyor.

Diamond, yakın geçmişe yaptığı bu sürükleyici yolculuğunda, altı ülkenin nasıl hayatta kaldığını karşılaştırmalı olarak ele alıyor: Tuğamiral Perry’nin donanmasının Japonya’nın dış dünyaya açılmasındaki etkisi neydi? Sovyetlerin Finlandiya’yı işgali nelere mal oldu? Şili’nin acımasız Pinochet rejimi nasıl bir tahribat yarattı? Endonezya’daki kanlı darbe ve karşı darbenin sonuçlarıyla nasıl yüzleşildi? İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Almanya ve Avustralya nasıl bir dönüşüm sürecine girdi?

Muhtelif zamanlarda bu altı ülkenin beşinde bizzat yaşamış ve onların dillerini öğrenerek kültürlerine nüfuz etmiş olan Diamond, bu ulusların yürek sızlatan nev-i şahsına münhasır tarihlerini bizzat tespit ediyor. Bu uluslar; sorumluluk almak, acılarıyla yüzleşmek ve diğer ulusların deneyimlerinden yararlanmak gibi yöntemleri kullanarak farklı düzeylerde olsa da krizlerle başa çıkabildiler.

Gelmekte olanı gören Diamond, Birleşik Devletler’in, Japonya’nın ve dünyanın mevcut krizlerle başa çıkıp çıkamayacağını sorguluyor. Sahi, geçmişten ders alabilir miyiz?

Diamond’ın tüm kitaplarına derinlemesine damga vuran tarihe, coğrafyaya, biyolojiye ve antropolojiye bir de psikolojik boyut ekleyen Yükseliş, bütün ulusların ve bireylerin büyük zorluklara nasıl cevap vereceğini etkileyen faktörleri ortaya koyuyor. Sonuç mu? Kapsamlı ama kişisel deneyimlerin öne çıktığı bir destan…

JARED DIAMOND

10 Eylül 1937'de doğdu. Coğrafya profesörü olan Jared Diamond halen Kaliforniya Üniversitesi’nde öğretim üyesidir. Fizyoloji alanında başladığı akademik kariyerine daha sonra biocoğrafya alanında devam etti. Ulusal Bilim Madalyası, Tyler Çevre Başarısı Ödülü, Japonya Kozmoz Ödülü olmak üzere çeşitli ödüllere layık görüldü. Discover, Natural History, Nature ve Geo dergilerinde iki yüzden fazla makalesi yayınladı. Tüfek, Mikrop ve Çelik kitabıyla Pulitzer Ödülü’nü kazandı.

Yorumlar

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol